Lịch sử cầu Hàm Rồng




Cầu Hàm Rồng được xây dựng lần đầu tiên là cầu treo vòng cong hình bán nguyệt do Công ty Dayly và Pile (Pháp) thiết kế và thi công với chiều dài 160m, chiều rộng 9m. Được xem là một trong những kì công bậc nhất và là cây cầu nhẹ nhất, có một nhịp duy nhất và được coi là cây cầu đẹp nhất Đông Dương. Cầu được xây dựng từ năm 1901-1904 nối đôi bờ sông Mã xứ Thanh. Phía hữu ngạn có dãy núi Chín Rồng, phía tả ngạn có ngọn núi Hoả Châu (núi Nít hay núi Ngọc). Ngày 17 tháng 3 năm 1905 tuyến đường sắt Hà Nội- Vinh đã được thông thương, vùng Hàm Rồng trở nên đô hội sầm uất.


Nhiều tao nhân mặc khách, thi sĩ qua đây và không hết lời ngợi ca (Tản Đà, Cao Thị Ngọc Anh, Lê Thánh Tông, Lê Hiến Tông…). Thi sĩ Tản Đà một hồn thơ lớn nước Việt viết:
“…Ước sao sông cứ còn sâu
Non cao còn cứ giữ màu xanh xanh
Khung cầu còn cứ như tranh
Hoả xa cứ chạy, bộ hành cứ đi
Xuân sang cỏ cứ xanh rì
Thuyền ai chài lưới con chì cứ tung.”
(Nhớ cảnh Hàm Rồng-1933)
Cây cầu trở thành huyết mạch giao thông, phục vụ dân sinh và cứu quốc.
Năm 1946 thực dân Pháp âm mưu đô hộ nước ta lần nữa, với tinh thần “Thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước. Nhất định không chịu làm nô lệ”. Thanh Hoá thực hiện chủ trương tiêu thổ kháng chiến lập vườn không nhà trống. Đầu tháng 3 năm 1947 2 chiếc đầu máy hơi nước với 4 toa đen chất đầy đá hộc từ núi Long Hạm và núi Châu Phong đồng tiến dừng đậu giữa. Một khối bộc phá lớn được áp chặt vào thân cầu chỗ chính giữa nơi chốt cầu. Lệnh điểm hoả, một tiếng nổ long trời lở đất vang lên chiếc cầu treo bị đánh chìm nghỉm dưới dòng sông Mã. Cây cầu Hàm Rồng được đánh gục xuống sông Mã biểu hiện quyết tâm sắt đá, cao cả đi vào cuộc kháng chiến trường kỳ gian khổ tất thắng.
Năm 1955 thực hiện chủ trương của Đảng và Chính phủ khôi phục và làm mới các tuyến đường xe lửa, đường ô tô, đường bộ, được sự chỉ đạo của Bộ GTVT các đội khảo sát đã về Hàm Rồng khảo sát, thăm dò địa chất. Với lòng quả cảm vượt khó, thông minh sáng tạo đã khám phá bí mật đáy sâu lòng sông Mã, chỗ khúc quanh co dưới hàm con Rồng đá khổng lồ. Cầu Hàm Rồng được xây dựng lại để phục vụ quốc kế dân sinh nối liền một mạch giao thông chi viện sức người sức của cho miền Nam ruột thịt. Để đảm bảo sức chịu tải lớn và sức bền bỉ lâu dài Đảng và Chính phủ quy định xây cầu trụ. Ngày 26-11-1962, cầu Hàm Rồng khởi công do đội cầu Trấn Quốc Bình chịu trách nhiệm thi công.
Việc khoan cọc cống là vô cùng gian khổ phức tạp vì địa tầng toàn đá hoa cương cứng rắn, dòng nước lại chảy xiết (mất tới 13 tháng để khoan cọc, trong khi đó thời gian làm cầu là 16 tháng).
Ngày 25-4-1963 những thanh dầm sắt từ bờ núi Ngọc vắt qua trụ giữa nối liền mố đầu Rồng, ghi nhân chiến cô